Melk, goed voor ELK!?

melk_goed_voor_elk

In Nederland zijn we opgevoed met de gedachte dat melk noodzakelijk is om groot en sterk te worden. Ik moest vroeger iedere ochtend een glas melk drinken en ’s avonds kreeg ik een schaaltje yoghurt na het eten. Op sommige scholen krijgen leerlingen schoolmelk aangeboden en een broodje kaas wordt gezien als gezond alternatief voor eentje met hagelslag. Je zou bijna denken: melk is goed voor elk. Maar is dat ook echt zo? Niet als je het de koeien vraagt…

Koemelk is borstvoeding voor kalfjes

Tot nog niet zo heel lang geleden, dacht ik dat koeien wel gewoon melk gaven. Net als mensen zijn koeien echter zoogdieren en geven ze melk om hun baby te voeden. De WHO stimuleert inmiddels al jaren dat mensenbaby’s vooral borstvoeding krijgen na de geboorte. Het liefst zelfs een jaar lang. Borstvoeding is namelijk heel goed voor kindjes. Het is precies zo samengesteld dat het kindje alles binnenkrijgt wat hij/zij nodig heeft op het juiste moment. Daarnaast zorgt het geven van borstvoeding ervoor dat de band tussen moeder en baby wordt versterkt. Een pasgeboren baby heeft meteen al een tepelreflex. Het hapt rond, op zoek naar een tepel om aan te zuigen. Als een kind groot genoeg is om ook andere dingen te gaan eten, zal de melkproductie van de moeder afnemen. Voor koeien en hun baby’s geldt precies hetzelfde. Hun moeder produceert melk die precies voldoet aan alles wat een kalfje nodig heeft om snel net zo groot te worden als zij. Daarnaast wil een kalfje een tijdje na de geboorte niks liever dan drinken bij zijn moeder. En de moeder wil na 9 maanden zwangerschap niks liever dan haar kalfje voeden en beschermen (alhoewel het moederinstinct niet altijd meteen aanwezig is, maar dat geldt voor mensen ook). Op het moment dat het kalfje groot genoeg is, neemt de melkproductie van de moederkoe af.

Mijn lieve kleine baby, waar ben je?

De melkindustrie houdt echter geen rekening met alle behoeftes van koe en kalfje. De melkindustrie (ook de biologische) is er namelijk niet om koeien en kalfjes een plezier te doen, maar om jou te voorzien van melk, boter, vla, yoghurt, kaas etc. Dat is niet omdat boeren zo evil zijn, maar omdat de maatschappij graag melk van een ander zoogdier wil drinken. Om ervoor te zorgen dat het kalfje geen negatieve invloed kan hebben op de productie van jouw (!?) melk, worden kalfjes bij hun moeder weggehaald (dit gebeurt ook in de biologische veesector, alleen dan een beetje later… de vraag is of dit zoveel beter is, een vriendin van mij die vee-arts is, geeft aan dat het in het belang van de gezondheid van het kalf is om het juist niet te lang bij de moeder te laten lopen). Je kunt je voorstellen dat dit zowel voor de moeder als voor het kalfje een traumatische gebeurtenis is. Kalfjes zijn doodsbang wanneer ze worden weggevoerd om vervolgens eenzaam opgesloten te worden in een klein kooitje. En moederkoeien missen hun kleintje die ze 9 maanden in hun buik hebben gedragen zo, dat ze nog dagen kunnen blijven loeien op zoek naar hun baby. Onderstaand filmpje is niet helemaal kloppend met de Nederlandse situatie (waar ik helaas geen filmpjes van kon vinden), maar is wel echt een tranentrekker… je ziet hoe een boer het kalfje bij haar moeder weghaalt. Ik hield het niet droog!

Als een kalfje van het mannelijk geslacht blijkt te zijn, wordt het vaak op een ijzerarm dieet gezet (zodat het vlees mooi blank blijft) en wordt het geslacht voordat het een half jaar oud is. Er bestaat dus een kans dat jij melk drinkt dat bedoeld was voor een kalfje dat al overleden is. Een kalfje van het vrouwelijk geslacht staat hetzelfde leven als haar moeder te wachten. Zij zal zwanger gemaakt worden op het moment dat ze nog niet eens helemaal volwassen is en dit zal haar hele leven door blijven gaan, want zonder kalfjes – geen melk. Een koe wordt na 60 tot 100 dagen weer zwanger gemaakt door kunstmatige inseminatie. Dit is het moment dat de melkproductie weer afneemt, omdat het kalfje inmiddels in de natuur steeds minder melk nodig heeft.

Letterlijk uitgemolken en een reisje naar het slachthuis als ontslagpremie

Maar wat drinkt het kalfje eigenlijk als hij eenmaal bij zijn moeder is weggehaald? Het kalfje krijgt regelmatig kunstmelk te drinken, maar op sommige boerderijen wordt er ook wel volle melk gegeven die afkomstig is van de koeien van de boerderij. Dit laatste kan, omdat koeien erop gefokt zijn om veel meer melk te geven dan dat het kalfje nodig heeft. In 100 jaar tijd, is de melkproductie van koeien (uit zowel de reguliere als biologische veeteelt) zelfs met 300% gestegen! Dit is geen gevolg van natuurlijke selectie, waarbij het ras evolueert doordat de sterkste dieren hun eigenschappen doorgeven. Koeien worden speciaal gekweekt om vooral zoveel mogelijk geld op te brengen en dat betekent niet automatisch dat dat het beste is voor de koe zelf. De door de mens gekweekte koeien hebben een groter risico op ziekte. Daarnaast: het produceren van zoveel melk kost een koe heel veel energie. Je kunt het vergelijken met de energie die er voor een mens nodig is om iedere dag 8 uur hard te lopen. Koeien zijn dus eigenlijk topsporters en zo worden ze ook beschouwd door de veesector. Koeien die veel melk geven, krijgen prijzen. Maar denk niet dat de koe daar zelf wat aan heeft… zij moet iedere dag meerdere keren gemolken worden door een machine om haar te verlossen van haar volle uiers. En als ze na 5,5 jaar niet meer rendabel genoeg is, wordt ze naar de slacht gebracht (koeien worden in het wild gemiddeld 20 jaar oud).

koeien1

Nogal sneu voor het milieu

En alsof het leed van de koeien nog niet genoeg is, lijdt het milieu ook nog eens onder onze vraag naar melk. Om melk te produceren heeft een koe namelijk veel water en krachtvoer nodig. Voor ieder pak melk, kun je een pak sojamelk drinken en nog eens die hoeveelheid water gewoon door de gootsteen spoelen. Voor 1 kilo kaas zijn zelfs 40 badkuipen vol water nodig! Naast alle verspilling van water, heeft de zuivelindustrie ook nog eens een grote impact op de uitstoot van broeikasgassen. Koeien scheten en poepen wat af. In die koeienscheten en poep zit methaan (20x schadelijker dan CO2) en lachgas (300x schadelijker dan CO2), waarmee het broeikaseffect flink versterkt wordt. Een pak sojamelk is 50% minder schadelijk voor de opwarming van de aarde dan een pak melk.

Borstvoeding terwijl je volwassen bent? Doe niet zo raar!

Melk is daarnaast helemaal niet nodig voor je gezondheid (calcium en eiwitten zijn in een heleboel plantaardige producten te vinden). Dat is ook niet raar, want wij zijn er helemaal niet op gemaakt om zo lang borstvoeding te krijgen en al helemaal niet van een andere diersoort. 75% van de wereld is zelfs in meer of mindere mate lactose-intolerant. Die zijn toch ook niet gedoemd tot een ongezond leven? Lactose-intolerantie wordt in Nederland als afwijkend beschouwd, maar het is eigenlijk heel normaal dat een volwassen lichaam niet meer in staat is om melk te verteren. Je bent toch ook geen baby meer? Het wel voldoende aanmaken van lactase (de stof die lactose, melksuiker afbreekt) is een mutatie en is dus eigenlijk de echte afwijking. Stel je ook voor dat je nu nog af en toe bij je moeder aan de borst zou drinken… een beetje raar toch (houd je van Britse humor? Dan moet je dit filmpje van Little Britain echt kijken! I want bitty! Hilarisch! 🙂 )? Waarom drink je dan wel aan de borst van een andere diersoort?

boerenkool
Boerenkool bevat wel 210 mg calcium per 100 gram. Melk bevat maar 116 mg calcium per 100 gram.

We zijn inmiddels zo gewend aan melk drinken, dat we ons een heleboel dingen niet meer afvragen. Nu je dit allemaal weet… kun jij het nog voor jezelf verantwoorden om melk te drinken? Is de smaak van melk zo belangrijk dat je dit alles kunt rechtpraten? En dat terwijl er prima alternatieven zijn voor een heleboel zuivelproducten! De supermarkten hebben inmiddels een brede keuze aan plantaardige melk… van havermelk, tot sojamelk en kokosmelk, er is voor ieder wat wils. Ook yoghurt, kwark en room zijn verkrijgbaar in plantaardige varianten en zelfs kaas hoeft helemaal niet van dierenmelk gemaakt te worden! Bij de Jumbo wordt Wilmersburger-kaas verkocht en bij bio-winkels of online is de keuze nog veel uitgebreider. Wat dacht je bijvoorbeeld van geheitkaas, cheddâh of boerse’zin van Fairly Cheesy?

Een tijdje geleden zag ik een filmpje van een kleine neushoorn wiens moeder was vermoord door stropers… Het kleintje was helemaal radeloos, maar werd gelukkig gevonden en liefdevol opgevangen. Het filmpje werd veelvuldig gedeeld en de reacties eronder waren hartverwarmend. Toch gebeuren dit soort dingen dus dagelijks in Nederland en werken velen van degenen die hadden gereageerd er gewoon aan mee door melk te drinken. Ik hoop dat steeds meer mensen zich ervan bewust worden dat koeienkalfjes dit lot iedere dag ondergaan, terwijl zij net zoveel recht hebben op moederliefde als een neushoornkalfje of een mensenbaby. Stop dus met het consumeren van melk en zuivelproducten en spread the word! Ik ben er van overtuigd dat er niemand is die dit echt wil en alleen bewustwording zal eraan bijdragen dat het ook daadwerkelijk stopt. Ben je nieuwsgierig geworden naar het hele verhaal van melk? Kijk dan eens op de website van “Melk je kan zonder“.

not your mom not your milk

Wat je misschien ook wel interessant vindt:

14 reacties op “Melk, goed voor ELK!?

  1. Heel goed en sterk artikel Selma! Ik drink al een paar jaar geen melk meer en sinds kort eet ik ook geen kaas meer. Wel heel af
    en toe nog een roomijsje, maar gelukkig komen er steeds meer alternatieven (soja en kokosijs) en heb ik ook eigenlijk steeds
    minder zin in ijs en eet ik liever mijn pure bananenijs! Het zal niet lang meer duren voordat melk helemaal uit mijn dieet
    verdwenen is. (:

    1. Wat goed van je! En idd, er komen steeds meer alternatieven bij! Heel leuk! Wist je dat Ben & Jerry’s ook vegan ijssmaken heeft? Helaas zijn die momenteel nog niet in Nederland verkrijgbaar, maar er staat een petitie online om Ben & Jerry’s daarvoor een schop onder de kont te geven 😉 . En goed idee met dat bananenijs. Lekker is dat he! Ik moet ook maar weer eens een banaan in de vriezer leggen (helaas is onze vriezer echt mini).

      1. Jaja, de petitie voor vegan B&J ijs
        in Europa heb ik getekend! Ben heel
        benieuwd wat daarvan komt, zou leuk
        zijn! En oei, een mini-vriezer zou
        echt niets voor mij zijn, haha, ik
        vries altijd zoveel in!

  2. Zo’n sterk artikel. Dat filmpje vind ik altijd vreselijk om te zien 🙁 Zo verdrietig. Als dat bij vrouwen zou gebeuren zouden we er
    heeeel anders over nadenken…

    1. Dat filmpje is inderdaad echt hartverscheurend 🙁 . Ik krijg er altijd weer tranen van in m’n ogen als ik het kijk (en kijk het daarom maar niet te vaak).

  3. Er zijn echt zo ontzettend veel mensen die denken dat runderen (vrouwelijke en mannelijke!) ‘gewoon’ melk geven. Ik merkte
    dat afgelopen najaar toen ik vrijwilliger was bij een tentoonstelling over dieren. Daar stond ook een geplastineerde koe bij
    (plastineren is een conserveringstechniek voor organisch weefsel, een manier van opzetten). Deze koe had hoorns, iets wat je
    ook niet vaak meer ziet. Ondanks de duidelijke aanwezigheid van de uier waren er bezoekers die twijfelden of dit nu een koe of
    een stier was. ‘Want hebben stieren geen uier dan?’ En dan moet je daar geduldig antwoord op geven xD… Dat verbaasde me
    echt en maakte me ook wel een beetje triest eigenlijk. Overigens gebruik ik nog wel zuivel, maar al heel weinig melk meer en
    ook bijna nooit kaas. Mijn streven is om dat dit jaar verder te verlagen naar nul 😉 Goed artikel, Selma!

    1. Misschien komt het omdat er ook best wat mannen rondlopen met “male-boobs” 😉 . No, just kidding. Het valt mij ook op hoe weinig mensen er eigenlijk bij stilstaan waar vlees, vis, melk en eieren vandaan komen. Ik deed dat zelf eerst ook niet. Het was er gewoon.

      En wat goed van je dat je al mindert met zuivel en streeft naar nul! Gelukkig wordt dat ook steeds makkelijker met al die producten die er tegenwoordig ter vervanging zijn!

  4. Wow, helder uitgelegd! Goed artikel en supergoed dat je erover schrijft. En wat een verschrikkelijk filmpje.. Ik ben zo blij dat ik er
    niet aan bijdraag, maar vind het ook heel verdrietig nog dat er zoveel mensen wel zuivel gebruiken. Maar onder andere door dit
    soort artikelen en onze eigen ervaringen, doen we wat we kunnen doen! 🙂 Is jouw vriend eigenlijk ook vegan?

    1. Ik ben ook elke dag weer blij dat er voor mijn eten geen dieren hebben hoeven sterven! Mijn vriend is helaas geen vegan buiten de deur, thuis wel (op de melkchocola die hij altijd van z’n ouders krijgt na). Een flexanist dus eigenlijk hahaha

  5. Haha flexanist inderdaad, maar fijn dat hij thuis gewoon vegan met jou eet, dat scheelt al veel! Mijn vriend en ik wonen niet
    samen, maar hij vindt het gelukkig wel heel leuk om vegan te koken en te eten met mij, dat vind ik al zo fijn!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *